343 lượt xem

Sâm Ngọc Linh hay khái niệm đặc sản nói chung

Đặc sản là sản vật (thường là ẩm thực) của một vùng/địa phương mà chỉ vùng đó mới có hoặc ngon-bổ dưỡng hơn hẳn các sản vật cùng loại ở các vùng/địa phương khác.

Sâm Ngọc Linh không phải là ngoại lệ. Sâm Ngọc Linh vốn thuở ban đầu chỉ mọc ở dãy núi Ngọc Linh rộng lớn cao nhất dãy Trường Sơn thuộc vài xã huyện Mam Trà My-Quảng Nam (chiếm diện tích khoảng 10-15%) và huyện Tu Mơ Rông-Kontum (chiếm gần 90%). cây SNL thường mọc ở độ cao 1500m trở lên đến 2200m trong khi ngọn cao nhất dãy ngọc linh là 2598m.

Vì giá trị dược liệu cao và càng đắt đỏ nên ngoài việc khai thác tự nhiên thì người bắt đầu trồng SNL trên các đỉnh núi tại dãy Ngọc Linh theo cách bán hoang dã là làm luống gieo hạt rồi để cây sâm lớn lên tự nhiên, không can thiệp gì kể cả tưới nước ngoài việc vun gốc bằng mùn cây tại chỗ.

Cây sâm Ngọc Linh khi di thực đem ra vùng núi khác để trồng nó vẫn sống và lớn lên bình thường nhưng khi thu hoạch củ và đo định lượng chất sâm (ginsenosides) lại cho thấy hầu như không có củ nào trồng được ở vùng núi khác đạt được hàm lượng sâm như mẫu tiêu chuẩn tại xã Trà Linh, Nam Trà My. Củ sâm đạt hàm lượng sâm cao nhất so với mẫu là ở núi Ch’ơm, huyện Tây Giang cũng gần Nam Trà My, đạt 90%. mẫu sâm thấp nhất trồng ở trà cang cũng huyện nam trà my thậm chí đạt có 9%.

Ví dụ cho thấy thổ nhưỡng gần như là yếu tố quyết định tạo nên đặc sản. Thổ nhưỡng gồm đất, nước, không khí, nhiệt độ, độ ẩm…

Do vậy một giống cây hay loại động vật nuôi ở môi trường khác nhau sẽ cho ra các loại khác nhau.

Bên Pháp người ta còn chế được máy đo để đo mẫu nho này trồng ở đâu, vùng nào, nước nào, thời điểm nào chỉ dựa trên các bảng vi số về lượng chất mẫu vật.

Trong 30 năm qua, kể từ khi chính thức công nhận sâm Ngọc Linh là loại Panax mới nhất mà là loại sâm Panax thứ ba tại Việt Nam ngành thực vật học, y dược chưa phát hiện hay công nhận thêm loài Panax nào nữa (sâm Ngọc Linh là Panax thứ 20 của thế giới).

Sâm Ngọc Linh giữ quán quân trong họ panax về số lượng Saponin (52 trong củ rễ và 19 trong thân lá) với số lượng Saponin đặc hữu tổng cộng là 32 lẫn hàm lượng Saponin lên đến 11-12% (sâm cao ly tự nhiên cao lắm chỉ 5%).

Có nghĩa người ta có thể tìm đâu đó vài dòng panax tiết trúc hay tam thất có một vài Saponin giống sâm Ngọc Linh nhưng chắc chắn khi định ra hàm lượng sẽ không có dòng Panax nào bì được (ví dụ sâm mỹ có 0,09 chất mr2 nhưng sâm Ngọc Linh chất này lên tới 5%).

Điều đáng tiếc là sâm Ngọc Linh nếu biết bảo vệ nó là thứ dược liệu quý giá và việc mở rộng khu vực bảo vệ sẽ giúp cho mọi người có thể tiếp cận trong việc chữa trị bệnh thay vì chịu giá cắt cổ như hiện nay. Hơi chua xót khi nói chuyện này khi 15 năm trước người tàu qua Pleiku vơ vét mỗi lần cả vài chục ký với giá 2-3tr/ ký.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *